پرش به محتوا

دفاع از میهن (منابع مطالعاتی)

از دانشنامه فقه معاصر
آخرین ویرایش: ۱۴۰۵/۶/۲۱

دیگر موضوعات نیازمند پژوهش

دفاع از میهن به معنای حفاظت از سرزمین، جان، مال و ناموس مسلمانان در برابر تهدیدات و تجاوزات خارجی است. این موضوع در فقه معاصر ذیل مباحث جهاد دفاعی، بررسی می‌شود و به‌عنوان یکی از ضروریات فقه اسلام شناخته می‌شود. در عصر حاضر، این موضوع با چالش‌هایی مانند دفاع سایبری، دفاع اقتصادی و دیپلماسی دفاعی مواجه است که فقهای معاصر به تبیین احکام آن پرداخته‌اند.

در باره ی دفاع از میهن پرسش‌هایی پیشروی فقه معاصر مطرح است از جمله: آیا دفاع از میهن غیراسلامی نیز واجب است؟ حکم دفاع از میهن در عصر غیبت چگونه است؟ مصادیق دفاع از میهن در دوران معاصر بر چه مواردی صادق خواهد بود؟

دفاع از میهن با مفاهیمی مانند جهاد، فقه روابط بین‌الملل، ولایت فقیه و اقتصاد مقاومتی ارتباط وثیق دارد. مشهور فقهای شیعه و سنی دفاع از میهن را واجب کفایی دانسته‌اند و در شرایط هجوم دشمن به بلاد اسلام، این وجوب به وجوب عینی تبدیل می‌شود.

در پژوهش‌های فقهی اگرچه درباره دفاع، جهاد و...، کتاب‌ها، مقالات و پژوهش‌های متعددی منتشر شده است، ولی درباره دفاع از میهن به‌صورت اختصاصی و مکتوب پژوهش صورت نگرفته است. البته در کتاب‌هایی مانند جهاد و دفاع در اسلام اثر نمایندگی ولی فقیه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، دفاع از مظلومین دیگر کشورها در فقه شیعه اثر محمدباقر اسعدی و در مقالات متعددی مانند واکاوی منع تسلط کفار بر ممالک اسلامی با نگاه بر اندیشه سیاسی امام خمینی (ره) اثر عوض‌علی میرزایی، وجوب دفاع مشروع از نگاه فریقین اثر یعقوبعلی برجی، مبانی فقهی دفاع از سرزمین های اسلامی اثر سید جواد ورعی و.....گریزی به مسئله دفاع از میهن زده شده و مطالبی کلی و مختصر درباره آن آورده‌اند؛ به همین دلیل این موضوع نیازمند پژوهش بیشتر است.