سید مصطفی محقق داماد: تفاوت میان نسخه‌ها

Mkhaghanif (بحث | مشارکت‌ها)
جزبدون خلاصۀ ویرایش
Mkhaghanif (بحث | مشارکت‌ها)
 
(۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۲۹: خط ۲۹:


*چکیده
*چکیده
'''سید مصطفی محقق داماد''' (متولد ۱۳۲۴ش)، فقیه، حقوقدان و استاد حوزه و دانشگاه است. وی پس از طی مراحل اجتهاد در حوزه علمیه قم تحصیلات دانشگاهی خود را در فلسفه و حقوق اسلامی در دانشگاه تهران ادامه داد و سپس دکتری حقوق بین‌الملل عمومی را از دانشگاه کاتولیک لوون دریافت کرد. وی در حوزهٔ فقه کاربردی و حقوق اسلامی آثار متعددی شامل کتاب و مقاله و مصاحبه منتشر کرده و کوشیده است میان فقه و مسائل حقوقی، پزشکی، محیط‌زیستی و اجتماعی پل بزند. ازجمله آثار برجستهٔ او می‌توان به کتاب‌های قواعد فقه، [[فقه پزشکی (کتاب)|فقه پزشکی]]، [[الهیات محیط زیست (کتاب)|الهیات محیط زیست]] و [[بازخوانی فقهی امر به معروف، نهی از منکر و اجرای حدود (کتاب)|بازخوانی فقهی امر به معروف، نهی از منکر و اجرای]] حدود اشاره کرد.  
'''سید مصطفی محقق داماد''' (متولد ۱۳۲۴ش)، فقیه، حقوقدان و استاد حوزه و دانشگاه است. وی پس از طی مراحل اجتهاد در حوزه علمیه قم تحصیلات دانشگاهی خود را در فلسفه و حقوق اسلامی در دانشگاه تهران ادامه داد و سپس دکتری حقوق بین‌الملل عمومی را از دانشگاه کاتولیک لوون دریافت کرد. وی در حوزهٔ فقه کاربردی و حقوق اسلامی آثار متعددی شامل کتاب و مقاله و مصاحبه منتشر کرده و کوشیده است میان فقه و مسائل حقوقی، پزشکی، محیط‌زیستی و اجتماعی پل بزند. ازجمله آثار برجستهٔ او می‌توان به کتاب‌های قواعد فقه، [[فقه پزشکی (کتاب)|فقه پزشکی]]، [[الهیات محیط زیست (کتاب)|الهیات محیط زیست]] و [[بازخوانی فقهی امر به معروف، نهی از منکر و اجرای حدود (کتاب)|بازخوانی فقهی امر به معروف، نهی از منکر و اجرای حدود]] اشاره کرد.  


محقق داماد در این آثار، ضمن تحلیل دیدگاه‌های سنتی فقها در مسائل عمومی و کیفری، نظرات نوآورانه و شخصی خود را نیز عرضه کرده است که عبارت‌اند از:
محقق داماد در این آثار، ضمن تحلیل دیدگاه‌های سنتی فقها در مسائل عمومی و کیفری، نظرات نوآورانه و شخصی خود را نیز عرضه کرده است که عبارت‌اند از:
خط ۵۸: خط ۵۸:
| رده کتاب‌های موضوع =  
| رده کتاب‌های موضوع =  
}}
}}
محقق داماد علاوه بر سخنرانی ها و مقالات مختلف، کتاب‌های متعددی در حوزه فقه و حقوق اسلامی دارد؛ ازجمله: ۱. [[فقه پزشکی (کتاب)|فقه پزشکی]] ۲. [[الهیات محیط زیست (کتاب)|الهیات محیط زیست]] ۳. [[بررسی فقهی حقوق خانواده (کتاب)|بررسی فقهی حقوق خانواده]] ۴. [[مکتب اجتهادی آخوند خراسانی (کتاب)|مکتب اجتهادی آخوند خراسانی]] ۵. [[فقه استدلالی جزایی تطبیقی]] ۶. [[نظریه عمومی نفی دشواری در حقوق اسلامی (کتاب)|نظریه عمومی نفی دشواری در حقوق اسلامی]] ۷. [[تحصیل نامشروع مال در حقوق اسلامی (کتاب)|تحصیل نامشروع مال در حقوق اسلامی]] ۸. [[حقوق بشردوستانه بین‌المللی؛ رهیافتی اسلامی (کتاب)|حقوق بشردوستانه بین‌المللی؛ رهیافتی اسلامی]] ۹. [[بازخوانی فقهی امر به معروف، نهی از منکر و اجرای حدود (کتاب)|بازخوانی فقهی امر به معروف، نهی از منکر و اجرای حدود]]
محقق داماد علاوه بر سخنرانی ها و مقالات مختلف، کتاب‌های متعددی در حوزه فقه و حقوق اسلامی دارد؛ ازجمله: ۱. [[فقه پزشکی (کتاب)|فقه پزشکی]] ۲. [[الهیات محیط زیست (کتاب)|الهیات محیط زیست]] ۳. [[بررسی فقهی حقوق خانواده (کتاب)|بررسی فقهی حقوق خانواده]] ۴. [[مکتب اجتهادی آخوند خراسانی (کتاب)|مکتب اجتهادی آخوند خراسانی]] ۵. [[فقه استدلالی جزائی تطبیقی (کتاب)|فقه استدلالی جزایی تطبیقی]] ۶. [[نظریه عمومی نفی دشواری در حقوق اسلامی (کتاب)|نظریه عمومی نفی دشواری در حقوق اسلامی]] ۷. [[تحصیل نامشروع مال در حقوق اسلامی (کتاب)|تحصیل نامشروع مال در حقوق اسلامی]] ۸. [[حقوق بشردوستانه بین‌المللی؛ رهیافتی اسلامی (کتاب)|حقوق بشردوستانه بین‌المللی؛ رهیافتی اسلامی]] ۹. [[بازخوانی فقهی امر به معروف، نهی از منکر و اجرای حدود (کتاب)|بازخوانی فقهی امر به معروف، نهی از منکر و اجرای حدود]]


محقق داماد در این آثار، نظرات نوینی در حوزه‌های فقه و اصول و تطبیق آن با حقوق ارائه کرده است.
محقق داماد در این آثار، نظرات نوینی در حوزه‌های فقه و اصول و تطبیق آن با حقوق ارائه کرده است.
خط ۸۴: خط ۸۴:


== نظریه تفکیک خلافت و امامت ==
== نظریه تفکیک خلافت و امامت ==
محقق داماد به تفکیک میان خلافت و امامت باور دارد. از دیدگاه او، خلافت به‌عنوان شکل و ساختار حکومت، امری زمینی، اجرایی و غیرقدسی است، در حالی که امامت جایگاهی دینی، معنوی و قدسی دارد؛ بنابراین خلافت مربوط به مدیریت سیاسی و اجرایی جامعه است و می‌تواند به‌دست فردی غیرمعصوم نیز اداره شود، اما امامت شأنی الهی و روحانی دارد که منحصر به امامان معصوم است. به نظر وی، تفکیک این دو مفهوم، به فهم دقیق‌تری از تاریخ اسلام و نقش امامان معصوم در تحولات سیاسی آن دوران کمک می‌کند. محقق داماد با استناد به صلح امام حسن(ع) با معاویه، این تمایز را شرح می‌دهد. بر اساس تحلیل او، امام حسن(ع) با واگذاری خلافت، یعنی مدیریت سیاسی جامعه به معاویه، نشان داد که خلافت از امامت جداست و تسلیم در برابر شرایط سیاسی آن زمان، نه به معنای واگذاری مقام دینی و قدسی، بلکه واگذاری حکومت بود. بنابراین، امامان معصوم می‌توانند به‌اقتضای مصالح جامعه اسلامی، زمام امور اجرایی را به فردی غیرمعصوم واگذار کنند.<ref>نشست «صلح و جنگ، امر به معروف و نهی از منکر»، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی.</ref>
محقق داماد به تفکیک میان خلافت و امامت باور دارد. از دیدگاه او، خلافت به‌عنوان شکل و ساختار حکومت، امری زمینی، اجرایی و غیرقدسی است، در حالی که امامت جایگاهی دینی، معنوی و قدسی دارد؛ بنابراین خلافت مربوط به مدیریت سیاسی و اجرایی جامعه است و می‌تواند به‌دست فردی غیرمعصوم نیز اداره شود، اما امامت شأنی الهی و روحانی دارد که منحصر به امامان معصوم است. به نظر وی، تفکیک این دو مفهوم، به فهم دقیق‌تری از تاریخ اسلام و نقش امامان معصوم در تحولات سیاسی آن دوران کمک می‌کند. محقق داماد با استناد به صلح امام حسن(ع) با معاویه، این تمایز را شرح می‌دهد. بر اساس تحلیل او، امام حسن(ع) با واگذاری خلافت، یعنی مدیریت سیاسی جامعه به معاویه، نشان داد که خلافت از امامت جداست و تسلیم در برابر شرایط سیاسی آن زمان، نه به معنای واگذاری مقام دینی و قدسی، بلکه واگذاری حکومت بود. بنابراین، امامان معصوم می‌توانند به‌اقتضای مصالح جامعه اسلامی، زمام امور اجرایی را به فردی غیرمعصوم واگذار کنند.<ref>محقق داماد، «نشست «صلح و جنگ، امر به معروف و نهی از منکر».</ref>


== مکتب فقهی و اصولی آخوند خراسانی ==
== مکتب فقهی و اصولی آخوند خراسانی ==
خط ۱۸۱: خط ۱۸۱:
* محقق داماد، سید مصطفی، فقه پزشکی، تهران: انتشارات حقوقی، ۱۳۹۱ش.  
* محقق داماد، سید مصطفی، فقه پزشکی، تهران: انتشارات حقوقی، ۱۳۹۱ش.  
* محقق داماد، سید مصطفی، مکتب اجتهادی آخوند خراسانی، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی، ۱۳۹۷ش.  
* محقق داماد، سید مصطفی، مکتب اجتهادی آخوند خراسانی، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی، ۱۳۹۷ش.  
* محقق داماد، سید مصطفی، [https://fa.shafaqna.com/news/487922/ «نشست صلح و جنگ، امر به معروف و نهی از منکر»]، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، آذر ماه ۱۳۹۶ش.
* محقق داماد، سید مصطفی، [https://ensani.ir/file/download/article/20120514090409-7038-80.pdf «نقش عنصر زمان و مکان در اجتهاد شیعی»]، مجله دانشگاه انقلاب، شماره ۱۰۵، ۱۳۷۴ش.
* محقق داماد، سید مصطفی، [https://ensani.ir/file/download/article/20120514090409-7038-80.pdf «نقش عنصر زمان و مکان در اجتهاد شیعی»]، مجله دانشگاه انقلاب، شماره ۱۰۵، ۱۳۷۴ش.
*محقق داماد، سید مصطفی و حسین خانلری، [https://www.ensani.ir/file/download/article/20120329130109-2162-14.pdf «بررسی فقهی و حقوقی ایجاد حق زن بر مهر»]، فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی، شماره ۴۲-۴۳، ۱۳۸۶ش.
*محقق داماد، سید مصطفی و حسین خانلری، [https://www.ensani.ir/file/download/article/20120329130109-2162-14.pdf «بررسی فقهی و حقوقی ایجاد حق زن بر مهر»]، فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی، شماره ۴۲-۴۳، ۱۳۸۶ش.
خط ۱۹۱: خط ۱۹۲:


[[رده:مقاله‌های شخصیت‌شناسی]]
[[رده:مقاله‌های شخصیت‌شناسی]]
[[en:Sayyid Mostafa Mohaghegh Damad]]