محمدمهدی شمسالدین: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{نویسنده | {{نویسنده | ||
|نویسنده = حسن اجرایی | |نویسنده = حسن اجرایی | ||
| خط ۲۰: | خط ۱۹: | ||
}} | }} | ||
'''محمدمهدی شمسالدین''' (۱۳۵۳-۱۴۲۱ق) | '''محمدمهدی شمسالدین''' (۱۳۵۳-۱۴۲۱ق) از فقهای شیعه که آثار مختلف فقهی درباره نظام سیاسی در اسلام، [[مسائل زنان]] و [[احتکار]] نگاشته است. او بر آن بود که ادله [[نظریه ولایت فقیه|ولایت فقیه]] ناتمام است، دلیلی برای نیابت سیاسی کامل فقیه از امام معصوم وجود ندارد و در این باره باید به قدر متیقن اکتفا کرد و بر این اساس، اداره حکومت در جامعه اسلامی با رعایت ضوابط کلی دین بر عهده مردم است. | ||
وی همچنین با اتکا به نهی از تغییر خلق در [[آیه ۱۱۹ سوره نساء]]، قائل به حرمت اولی [[شبیهسازی انسانی]] شده، دور ماندن فقه شیعه از [[فقه مقاصدی]] را نه تابع وجوه فقهی و عقیدتی، بلکه ناشی از دور بودن شیعیان از حکومت تلقی کرده و نیز [[قیمومت مردان بر زنان]] در [[آیه ۳۴ سوره نساء]] را فقط مربوط به رابطه زناشویی و آن هم در صورت انفاق مال مرد به زن دانسته است. | وی همچنین با اتکا به نهی از تغییر خلق در [[آیه ۱۱۹ سوره نساء]]، قائل به حرمت اولی [[شبیهسازی انسانی]] شده، دور ماندن فقه شیعه از [[فقه مقاصدی]] را نه تابع وجوه فقهی و عقیدتی، بلکه ناشی از دور بودن شیعیان از حکومت تلقی کرده و نیز [[قیمومت مردان بر زنان]] در [[آیه ۳۴ سوره نساء]] را فقط مربوط به رابطه زناشویی و آن هم در صورت انفاق مال مرد به زن دانسته است. | ||
| خط ۴۹: | خط ۴۸: | ||
===حرمت شبیهسازی انسانی=== | ===حرمت شبیهسازی انسانی=== | ||
بنا بر نظر محمدمهدی شمسالدین، [[شبیهسازی انسانی]] بهحکم اولی حرام است. وی در این باره به [[آیه ۱۱۹ سوره نساء]] استناد کرده که در آن تغییر خلق خداوند به دلیل خواست شیطان معرفی شده است. به باور شمسالدین، شبیهسازی انسانی به تغییر نامناسب جسمانی میانجامد که در آیه مذکور «تغییر خلق» خوانده شده است.<ref>شمسالدین، الاستنساخ الجنین، ص۵۸، به نقل از: قاسمی، دانشنامه فقه پزشکی، ج۲، ص۵۵۷-۵۵۸.</ref> | |||
وی همچنین عدم مالکیت بر بدن را | وی همچنین [[عدم مالکیت بر بدن]] را دلیلی دیگر برای حرمت اولی شبیهسازی میداند و میگوید: تنها خداوند مالک انسان است و انسان نمیتواند چنین تصرفی انجام دهد.<ref>قاسمی، دانشنامه فقه پزشکی، ج۲، ص۵۶۰-۵۶۱.</ref> | ||
چنانکه سید حسن | چنانکه [[سید حسن اسلامی]]، پژوهشگر، بیان کرده است، شمسالدین در این باره به آیه تغییر خلق، اصل عدم ملکیت انسان بر بدن خود و [[اصالة الحظر]] (در برابر [[اصالة الاباحه]]) تکیه کرده است.<ref>اسلامی، «شبیهسازی انسان از دیدگاه شیعه...»، ص۲۷-۲۸.</ref> اسلامی نقدهایی را بر نظر شمسالدین وارد میداند از جمله آنکه شمسالدین شبیهسازی انسانی را مصداق تغییرات نامناسب جسمانی قلمداد میکند و از همین رو آن را مصداق [[آیه ۱۱۹ سوره نساء]] میداند، در حالی که اگر شبیهسازی انسانی منجر به شبیهسازی موجودی سالم شود، استدلال وی کامل نخواهد بود؛ چراکه در این صورت شبیهسازی مصداق تغییر نامناسب نیست.<ref>اسلامی، «شبیهسازی انسان از دیدگاه شیعه...»، ص۲۷-۲۸.</ref> | ||
===دلیل دور ماندن فقه شیعه از فقه مقاصدی=== | ===دلیل دور ماندن فقه شیعه از فقه مقاصدی=== | ||
محمدمهدی شمسالدین بر آن است که تنها سبب دوری فقه شیعه از [[فقه مقاصدی|روش مقاصدی]] | محمدمهدی شمسالدین بر آن است که تنها سبب دوری فقه شیعه از [[فقه مقاصدی|روش مقاصدی]]، تاریخی و دوری فقیهان امامیه از امور اجتماعی و حکومتی بوده و این امر هیچ وجه فقهی یا عقیدتی ندارد. وی در این باره به رواج فقه مقاصدی در دوره جمهوری اسلامی ایران اشاره کرده و بر آن است که به دست گرفتن حکومت از سوی فقیهان شیعه سببساز توجه به فقه مقاصدی شده است.<ref>الحسینی، الاجتهاد والحیاة، ص۲۴، به نقل از: قاسمی، نقد و بررسی فقه مقاصدی از نظرگاه اهل سنت، ص۱۲۸.</ref> | ||
بر خلاف | بر خلاف شمسالدین، دیگر عالمان شیعه معتقدند که بیتوجهی به فقه مقاصدی در میان فقیهان شیعه دلایل دیگری دارد، از جمله اعتقاد به عدم دستیابی به ملاکات احکام و در نتیجه عدم امکان دستیابی به علل واقعی احکام، روشمند نبودن فقه مقاصدی، غنای روایی مکتب اهلبیت و صدور روایات فراوانی از جانب امامان شیعه(ع) در مذمت قیاس.<ref>الحسینی، الاجتهاد والحیاة، ص۲۴، به نقل از: قاسمی، نقد و بررسی فقه مقاصدی از نظرگاه اهل سنت، ص۱۲۷.</ref> | ||
===مخالفت با قیمومت مردان بر زنان=== | ===مخالفت با قیمومت مردان بر زنان=== | ||
به باور | به باور شمسالدین، طبق آیات قرآن کریم، از جمله [[آیه ۱ سوره نساء|آیه اول سوره نساء]] و [[آیه ۱۹۵ سوره آلعمران]]، هویت انسانی زن و مرد در قرآن کریم یکسان است و زن یا مرد بودن بهمعنای برتری یا فروتری نیست.<ref>قاسمی، نقد و بررسی فقه مقاصدی از نظرگاه اهل سنت، ص۱۲۹.</ref> | ||
وی همچنین با استناد به [[آیه ۳۴ سوره نساء]] | وی همچنین با استناد به [[آیه ۳۴ سوره نساء]] بر آن است که فراز «الرِّجالُ قَوّامونَ عَلَی النِّساء» در آیه مذکور را باید در کنار قید «وَبِما أنفَقوا مِن أموالِهِم» تبیین کرد. وی بر این اساس معتقد است که علاوه بر آنکه [[قیمومت مرد بر زن]] فقط در رابطه زناشویی است، مرد باید انفاق مال، یعنی پرداخت هزینه زندگی به زن، را رعایت کند، در غیر این صورت قوامیت مرد بر زن وجود نخواهد داشت.<ref>وطنی، حقوق و تکالیف زوجین و...، ص۵۴-۵۵.</ref> | ||
محمدمهدی | محمدمهدی شمسالدین، همچون [[مرتضی مطهری]]، بر آن است که روایات منع تدبیر زن ناظر به وضعیت صدور روایات مذکور است و نمیتوان آن را به دورههای دیگر تعمیم داد.<ref>مهریزی، حدیثپژوهی، ج۱، ص۲۸۳.</ref> | ||
==آثار== | ==آثار== | ||
محمدمهدی شمسالدین بیش از | محمدمهدی شمسالدین بیش از سی اثر در موضوعات مختلف، از جمله [[فقه سیاسی]] و [[حکومت اسلامی]]، واقعه عاشورا، تفسیر قرآن، [[مسائل زنان]] و نهجالبلاغه نگاشته است.<ref>نگاه کنید به: [https://wikinoor.ir/شمسالدین،_محمدمهدی «شمسالدین، محمدمهدی»]، سایت ویکینور.</ref> برخی از آثار فقهی وی عبارتاند از: | ||
* [[نظام الحکم والإدارة فی الإسلام (کتاب)|نظام الحکم والإدارة فی الإسلام]] (نظام حکومت و مدیریت در اسلام) | * [[نظام الحکم والإدارة فی الإسلام (کتاب)|نظام الحکم والإدارة فی الإسلام]] (نظام حکومت و مدیریت در اسلام) نخستین اثر شمسالدین است که در سال ۱۹۵۴م نوشته شده و نخستین متن سیاسی به زبان عربی بوده که مسئله حکومت اسلامی در دوران جدید را مطرح کرده است.<ref>مرادی، «محمدمهدی شمسالدین، زندگی و زمانه و آثار»، ص۱۳۱.</ref> ویرایش دوم کتاب حدود چهل سال پس از چاپ اول آن با اضافاتی انتشار یافت.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمسالدین»، ص۱۵.</ref> وی ادله ولایت فقیه را ناتمام خوانده و معتقد است در این باره باید به قدر متیقن اکتفا کرد و دلیلی برای نیابت سیاسی کامل فقیه از امام معصوم وجود ندارد. در نتیجه شمسالدین حکومت اسلامی را نیازمند انتخاب مردم میداند. وی [[مقبوله عمر بن حنظله]] را هم بیانگر نقش و جایگاه مردم در تعیین حاکم قلمداد میکند که بر این اساس، مشروعیت حکومت وامدار خواست مردمی است.<ref>قاسمی، ولایت سیاسی فقیهان، ص۱۳۹-۱۴۱.</ref> | ||
* [[الاحتکار فی الشریعة الاسلامیه (کتاب)]]: بحثٌ فقهیٌّ مقارن، بررسی تطبیقی احتکار در قالب [[فقه مقارن]] است که در سال ۱۴۱۰ق تألیف شده و شامل احکام احتکار، وادار کردن بر فروش اجناس احتکاری و احتکار در شرکتها و دولتها است و در سال ۱۳۷۸ش با عنوان «احتکار در اسلام: پژوهشی تطبیقی در فقه از دیدگاه مذاهب اسلامی» به زبان فارسی چاپ شده است. | * [[الاحتکار فی الشریعة الاسلامیه (کتاب)]]: بحثٌ فقهیٌّ مقارن، بررسی تطبیقی [[احتکار]] در قالب [[فقه مقارن]] است که در سال ۱۴۱۰ق تألیف شده و شامل احکام احتکار، وادار کردن بر فروش اجناس احتکاری و احتکار در شرکتها و دولتها است و در سال ۱۳۷۸ش با عنوان «احتکار در اسلام: پژوهشی تطبیقی در فقه از دیدگاه مذاهب اسلامی» به زبان فارسی چاپ شده است. | ||
* سلسله کتابهایی با عنوان [[مسائل حرجة فی فقه المرأة]] درباره چهار موضوع حجاب، ریاست | * سلسله کتابهایی با عنوان [[مسائل حرجة فی فقه المرأة]] درباره چهار موضوع حجاب، [[ریاست زنان]]، [[حقوق زوجیت]]، و [[فعالیت اقتصادی و اجتماعی زنان]]:<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمسالدین»، ص۱۲.</ref> | ||
:::*الستر والنظر، درباره حجاب زنان است.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمسالدین»، ص۱۲.</ref> | :::*الستر والنظر، درباره حجاب زنان است.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمسالدین»، ص۱۲.</ref> | ||
:::*اهلیة المراة لتولی السلطه، درباره ریاست زنان، در سال ۱۹۹۶م در بیروت چاپ شد.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمسالدین»، ص۱۰.</ref> | :::*اهلیة المراة لتولی السلطه، درباره ریاست زنان، در سال ۱۹۹۶م در بیروت چاپ شد.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمسالدین»، ص۱۰.</ref> | ||
:::*حقوق الزوجیة وحق العمل للمراة که در سال ۱۴۱۵ق در بیروت به چاپ رسید.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمسالدین»، ص۱۲.</ref> | :::*حقوق الزوجیة وحق العمل للمراة که در سال ۱۴۱۵ق در بیروت به چاپ رسید.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمسالدین»، ص۱۲.</ref> | ||
* السلم وقضایا الحرب عند الإمام علی: دراسة فی نهج البلاغه که در سال ۱۹۸۱م در بیروت چاپ | :::*السلم وقضایا الحرب عند الإمام علی: دراسة فی نهج البلاغه که در سال ۱۹۸۱م در بیروت چاپ شد. این کتاب حاوی بررسی دیدگاههای امام علی(ع) درباره جنگ و صلح در روابط بین دولتها و ملتها است که به فارسی نیز ترجمه شده است.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمسالدین»، ص۱۳.</ref> | ||
==پانویسها== | ==پانویسها== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||