سید محمود حسینی شاهرودی
 | یادآوری:این جستار با نگاه فقه معاصر به سید محمود حسینی شاهرودی نگاشته شده است. |
| سید محمود حسینی شاهرودی | |
|---|---|
 | |
| نام | سید محمود حسینی شاهرودی |
| عمر | ۱۳۰۱ق (۱۲۶۲ش) - ۱۳۹۴ق (۱۳۵۳ش) |
| جایگاه | مرجع تقلید |
| مذهب | شیعه |
| ملیت | ایرانی |
| آراء | کراهت نقاشی و عکاسی از چهره |
| استادان | آخوند خراسانی، میرزای نائینی، آقاضیا عراقی |
| شاگردان | سید محمد حسینی شاهرودی |
سید محمود حسینی شاهرودی (متولد۱۳۰۱ق/۱۲۶۲ش در شاهرود و متوفای ۱۳۹۴ق/۱۳۵۳ش در نجف) از مراجع تقلید شیعه در قرن چهاردهم هجری قمری بود. او از شاگردان آخوند خراسانی، میرزای نائینی و آقا ضیاء عراقی بود که پس از سید ابوالحسن اصفهانی (م۱۳۶۵ق) بخش زیادی از شیعیان از او تقلید می‌کردند.[۱]
در دوران مرجعیت سید محمود حسینی شاهرودی یعنی نیمه اول قرن چهارده شمسی، مسائل نوظهوری مانند رادیو، گرامافون، موسیقی نوین، بانکداری ربوی، عکس و فیلم، انتخابات، وضعیت سیاسی ایران و عراق و برخی احکام مرتبط با حج و بعثه رخ نموده و در حوزه استفتائات و فتاوای وی و مراجع آن دوره مطرح بود. با این حال و با وجود دریافت روزانه ده‌ها استفتاء و تشکیل مجلس استفتاء که شامل مسائل نوظهور نیز بوده است،[۲] دیدگاه‌ها و مبانی فقهی او به شکل مناسب و کامل ثبت و منتشر نشده است.
در رساله عملیه او نیز حکم مسائل معاصر زیادی ثبت نشده است؛ مگر مواردی مانند: عدم ولایت پدر در ازدواج دختر باکره رشیده و توصیه به اجازه‌گرفتن از پدر یا جد پدری،[۳] حلال‌بودن جوایز بانکی،[۴] و مکروه‌بودن عکاسی و نقاشی چهره.[۵] او هم‌چنین ماء الشعیر[۶] و الکل صنعتی را در صورتی که مست‌کننده نباشد پاک می‌داند.[۷]
دو کتاب حاشیه بر کتاب «عروة الوثقی» و حاشیه بر کتاب «وسیلة النجاة» فتاوای او را منعکس می‌کنند.[۸] کتاب‌های «ینابیع الفقه» با موضوع صلاة و «نتائج الأفكار فی الأصول» هر دو به قلم سید محمدجعفر جزایری نیز تقریرات درس خارج او هستند[۹] کنگره بزرگداشت سید محمود حسینی شاهرودی با عنوان «عالم ذوالشهادتین» در ۱۷ تیر سال ۱۴۰۰ش در شاهرود برگزار و آثاری در معرفی وی منتشر شد.[۱۰]
در آثاری که درباره او نگاشته شده، در کنار بیان کوشش علمی و نیز اخلاق و سجایای ستوده او، بیشتر به فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی او توجه شده است، مانند حمایت‌های معیشتی و درمانی در حوزه‌های علمیه[۱۱] و تأسیس اولین بعثه حج مرجعیت شیعه از سال ۱۳۴۶ش، که در ادامه، الگویی برای دیگر مراجع تقلید گردید.[۱۲]
طبق اسناد و گزارش پژوهشگران، سید محمود حسینی شاهرودی در مبارزات نهضت اسلامی ایران در نجف نسبت به برخی از حوادث موضع‌گیری داشته است؛ مانند مخالفت با لایحه انجمن‌های ایالتی ـ ولایتی، محکوم‌نمودن تهاجم مأموران رژیم پهلوی به مدرسه فیضیه در دوم فروردین ۱۳۴۲ش، محکوم‌نمودن جنایات رژیم پهلوی در ۱۵ خرداد ۴۲، و موضع‌گیری علیه تبعید امام خمینی.[۱۳]
پانویس
- ↑ حسینی اشکوری، الإمام الشاهرودی، ص۱۳، ۳۱ و۴۲.
- ↑ حسینی اشکوری، الإمام الشاهرودی، ص۶۱.
- ↑ حسینی شاهرودی، توضیح المسائل، ص۳۸۰.
- ↑ حسینی شاهرودی، توضیح المسائل، ص۴۵۷.
- ↑ حسینی شاهرودی، توضیح المسائل، ص۴۵۸.
- ↑ حسینی شاهرودی، توضیح المسائل، ص۱۹.
- ↑ حسینی شاهرودی، توضیح المسائل، ص۱۸.
- ↑ حسینی اشکوری، الإمام الشاهرودی، ص۴۷؛ «نجوم امت ۲۰»، ص۷۰.
- ↑ جزایری، ینابیع الفقه، مقدمه، ص۵؛ حسینی شاهرودی، نتائج الأفكار فی الأصول، ج۱، مقدمه، ص۸.
- ↑ نک: «عالم ذوالشهادتین».
- ↑ حسینی اشکوری، الإمام الشاهرودی، ص۹۴و ۹۵؛ «عالم ذوالشهادتین».
- ↑ «عالم ذوالشهادتین»، افق حوزه، ص۶.
- ↑ قاسم‌پور، زندگی و مبارزات آیت‌الله العظمی سید محمود حسینی شاهرودی به روایت اسناد، تهران، ۱۳۸۸ش، ص۴۷، ۶۲، ۶۴، ۷۲ و ۸۶؛ «عالم ذوالشهادتین»، ص۸.
منابع
- «عالم ذوالشهادتین: ویژه نامه کنگره بزرگداشت سید محمود حسینی شاهرودی»، افق حوزه (هفته نامه)، دوشنبه ۱۴ تیر ۱۴۰۰.
- انصاریان خوانساری، محمدتقی، احیا‌گر اربعین: خا‌طرات و اسنا‌دی منتشر نشده درباره فقیه ذوالشهادتین آیت الله العظمی حاج سید محمود حسینی شاهرودی، قم، انصاریان، ۱۴۰۰ش/ ۱۴۴۳ق.
- باقری، محمدمهدی، تاریخچه زندگانی مرحوم حضرت آیه الله العظمی مرجع عالیقدر شیعه آقای حاج سید محمود حسینی شاهرودی، تهران، اعلمی، ۱۳۷۶ش.
- جزایری، محمدجعفر، ینابیع الفقه: تقریرا لبحوث استاذ الفقهاء آیه‌الله العظمی السید محمود الحسینی الشاهرودی، قم، آل مرتضی، ۱۳۹۹ش.
- حسینی اشکوری، سید احمد، الإمام الشاهرودی: السید محمود الحسینی، بغداد، مطبعة البیان.
- حسینی شاهرودی، محمود، نتائج الأفكار فی الأصول، مقرر: محمد جعفر جزایری، قم، آل المرتضی، چاپ اول، ۷جلد، ۱۳۸۵ش.
- حسینی شاهرودی، محمود، توضیح المسائل، تهران، مؤسسه مطبوعاتی افتخاریان، ۱۳۴۸ش/۱۳۹۰ق.
- قاسم‌پور، داوود و شاهین رضایی، زندگی و مبارزات آیت الله العظمی سید محمود حسینی شاهرودی به روایت اسناد، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۸۸ش.
- «نجوم امت ۲۰: مرحوم آیت الله العظمی سید محمود شاهرودی»، نور علم، ش۲۳، آبان ۱۳۶۶.