فقه معاصر:پیشنویس آیه ۷۰ سوره اسراء: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
* '''چکیده''' | |||
'''آیه ۷۰ سوره اسراء''' از مهمترین مستندات قرآنی برای اثبات کرامت ذاتی انسان است. طبق این آیه، خدا، بنیآدم را با اعطای نعمتهای فراوان تکریم کرده و بر دیگر موجودات برتری داده است. مفسران در شمول این کرامت اختلاف نظر دارند: گروهی کرامت را مقید به ایمان و تقوا میدانند و معتقدند برخی انسانها بر اثر گناه از حیوانات پستتر میشوند؛ در مقابل، عدهای کرامت را ذاتی و شامل همه انسانها «بما هو انسان» میدانند، صرفنظر از دین و عمل آنان. پذیرش کرامت ذاتی، مبنای تأسیس [[قاعده فقهی کرامت انسان]] شده است که برخی فقها آن را فراتر از سایر قواعد و حاکم بر تمام احکام شرعی میدانند. | |||
آیه کرامت در برخی مباحث فقهی مستحدث مورد استناد فقها قرار گرفته است. [[برابری دیه]] و [[برابری قصاص|قصاص]]، مخالفت با [[شبیهسازی انسان]] به دلیل نقض کرامت و هویت انسان، نفی بردگی در اسلام، نسخ احکام جزیه با تغییر شرایط زمانی و مکانی، وجوب تأسیس سازمانهای [[تأمین اجتماعی]] برای حمایت از اقشار آسیبپذیر و مبنای مسئولیت اجتماعی و برابری انسانها در حقوق اساسی ازجمله این مسائل است. آیه کرامت از اصول پیشفقهی و از مرجحات در تعادل و تراجیح احکام شرعی به شمار رفته است. | |||
== گرامی داشتن انسان و برتری او بر دیگر موجودات == | == گرامی داشتن انسان و برتری او بر دیگر موجودات == | ||
آیه ۷۰ سوره اسراء اشاره به فراوانی نعمتهای خداوند برای انسان در خشکی و دریا و همچنین برتری او بر دیگر موجودات دارد و اینکه خدا انسانها را با بهرهمندی از مواهب خود و اعطای فضائل اختصاصی به آنها، تکریم کرده است.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۳، ص۱۵۵-۱۵۶؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۱۹۶-۱۹۸.</ref> این آیه مستند بسیاری از مفسران، فقها و پژوهشگران، برای اثبات کرامت ذاتی انسان شده است؛ چراکه به نظر آنها خدا به انسان عقل و اراده داده است که به هیچیک دیگر از موجودات خود نداده است.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۳، ص۱۵۵-۱۵۶؛ فضلالله، من وحی القرآن، ج۱۱، ص۱۷۸؛ ایازی، «جایگاه کرامت انسان در استنباط فقهی»؛ ارسطا و منصوری، «کرامت انسان غیرمسلمان در اسلام»، ص۸۶-۸۷؛ حبیبیتبار و همکاران، «بررسی کرامت ذاتی انسان در مجازاتهای محرومیت از حقوق اجتماعی»، ص۲۸-۳۰؛ خادمی کوشا، «تبیین فقهی جایگاه کرامت». </ref> | آیه ۷۰ سوره اسراء اشاره به فراوانی نعمتهای خداوند برای انسان در خشکی و دریا و همچنین برتری او بر دیگر موجودات دارد و اینکه خدا انسانها را با بهرهمندی از مواهب خود و اعطای فضائل اختصاصی به آنها، تکریم کرده است.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۳، ص۱۵۵-۱۵۶؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۱۹۶-۱۹۸.</ref> این آیه مستند بسیاری از مفسران، فقها و پژوهشگران، برای اثبات کرامت ذاتی انسان شده است؛ چراکه به نظر آنها خدا به انسان عقل و اراده داده است که به هیچیک دیگر از موجودات خود نداده است.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۳، ص۱۵۵-۱۵۶؛ فضلالله، من وحی القرآن، ج۱۱، ص۱۷۸؛ ایازی، «جایگاه کرامت انسان در استنباط فقهی»؛ ارسطا و منصوری، «کرامت انسان غیرمسلمان در اسلام»، ص۸۶-۸۷؛ حبیبیتبار و همکاران، «بررسی کرامت ذاتی انسان در مجازاتهای محرومیت از حقوق اجتماعی»، ص۲۸-۳۰؛ خادمی کوشا، «تبیین فقهی جایگاه کرامت». </ref> | ||