فقه معاصر:پیش‌نویس آیه ۶۰ سوره انفال: تفاوت میان نسخه‌ها

Salehi (بحث | مشارکت‌ها)
Salehi (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۴۹: خط ۴۹:
=== لزوم تشکیل حکومت اسلامی و حفاظت از آن ===
=== لزوم تشکیل حکومت اسلامی و حفاظت از آن ===
به باور [[سید روح‌الله موسوی خمینی|امام خمینی]]، آیه ۶۰ سوره انفال، در کنار دیگر احکام مربوط به حفظ نظام اسلامی و دفاع از استقلال امت اسلام، می‌تواند دلیلی بر ضرورت تشکیل [[حکومت اسلامی]] در [[عصر غیبت]] نیز باشد. به گفته او، اگر مسلمانان به تشکیل حکومت اسلامی اقدام کنند و آن را تقویت و تجهیز نمایند، کشورهای متخاصم امکان دست‌درازی به جهان اسلام را نخواهند یافت و امت اسلامی مورد ظلم و تعدی قرار نخواهد گرفت.<ref>امام خمینی، ولایت فقیه، ص۳۳.</ref>
به باور [[سید روح‌الله موسوی خمینی|امام خمینی]]، آیه ۶۰ سوره انفال، در کنار دیگر احکام مربوط به حفظ نظام اسلامی و دفاع از استقلال امت اسلام، می‌تواند دلیلی بر ضرورت تشکیل [[حکومت اسلامی]] در [[عصر غیبت]] نیز باشد. به گفته او، اگر مسلمانان به تشکیل حکومت اسلامی اقدام کنند و آن را تقویت و تجهیز نمایند، کشورهای متخاصم امکان دست‌درازی به جهان اسلام را نخواهند یافت و امت اسلامی مورد ظلم و تعدی قرار نخواهد گرفت.<ref>امام خمینی، ولایت فقیه، ص۳۳.</ref>
=== اصول و فنون پیش از آغاز مذاکره ===
قاسم شبان‌نیا در [[مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی (کتاب)|کتاب مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی]] با استناد به آیه ۶۰ سوره انفال، استقبال از پیشنهاد صلح طرف مقابل را از اصول و فنون پیش از مذاکره می‌داند که دولت اسلامی باید در موضع اقتدار آن را بپذیرد. به باور او، چنانچه طرف مقابل درخواست صلح و آشتی داشته باشد، بر اساس [[آیه ۶۱ سوره انفال|آیه ۶۱ همین سوره]]، این درخواست باید مورد توجه قرار گیرد. وی همچنین معتقد است که باید همواره مراقب فریب و نیرنگ دشمن بود و پیشنهاد صلح نباید موجب به خطر افتادن منافع دولت اسلامی شود. از سوی دیگر، ردّ پیشنهاد صلح از همان ابتدا و بدون سنجش و بررسی، ممکن است دولت اسلامی را در افکار عمومی جهانی به عنوان طرفی جنگ‌طلب نمایش دهد.<ref>شبان‌نیا، مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی، ص۱۰۸-۱۰۹.</ref>
به گفته او، شناخت دقیق طرف مذاکره، آگاهی از اهداف، مقاصد و نیات وی، و همچنین درک میزان خصومت و دشمنی طرف مقابل، از دیگر ضروریات پیش از مذاکره است. همچنین ورود به مذاکره از موضع قدرت و عزت، و نمایش اقتدار و توان نظامی پیش از آغاز گفت‌وگوها، موجب می‌شود دشمن به دنبال امتیازگیری نباشد؛ چنان‌که در آیه ۶۰ سوره انفال نیز به آن اشاره شده است. این اقتدار و استحکام به‌طور آشکار در جریان مذاکرات پیامبر اکرم(ص) در جنگ احزاب و صلح با بنی‌ضمره قابل مشاهده است.<ref>شبان‌نیا، مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی، ص۱۱۰-۱۱۵.</ref>


=== مشروعیت مسابقات تیراندازی ===
=== مشروعیت مسابقات تیراندازی ===
گروهی از [[مجتهد|فقیهان شیعه]] با استناد به آیه ۶۰ سوره انفال و روایتی از [[حضرت محمد صلی الله علیه و آله|پیامبر(ص)]] که واژه «قُوَّة» را به «تیراندازی» تفسیر کرده، معتقد به مشروعیت مسابقات تیراندازی شده‌اند.<ref>شیخ طوسی، المبسوط، ج۶، ص۲۸۹؛ ابن‌ادریس حلی، السرائر، ج۳، ص۱۴۶؛ طباطبایی، ریاض المسائل، ج۱۰، ص۲۳۳–۲۳۴؛ ابن‌برّاج، المهذب، ج۱، ص۳۳۰.</ref>
گروهی از [[مجتهد|فقیهان شیعه]] با استناد به آیه ۶۰ سوره انفال و روایتی از [[حضرت محمد صلی الله علیه و آله|پیامبر(ص)]] که واژه «قُوَّة» را به «تیراندازی» تفسیر کرده، معتقد به مشروعیت مسابقات تیراندازی شده‌اند.<ref>شیخ طوسی، المبسوط، ج۶، ص۲۸۹؛ ابن‌ادریس حلی، السرائر، ج۳، ص۱۴۶؛ طباطبایی، ریاض المسائل، ج۱۰، ص۲۳۳–۲۳۴؛ ابن‌برّاج، المهذب، ج۱، ص۳۳۰.</ref>
=== اصول و فنون پیش از آغاز مذاکره ===
قاسم شبان‌نیا در [[مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی (کتاب)|کتاب مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی]]،‌ با استناد به آیه ۶۰ سوره انفال، استقبال از پیشنهاد صلح از سوی طرف مقابل را از اصول و فنون پیش از مذاکره می‌داند که دولت اسلامی باید در موضع اقتدار آن را قبول کند و چنانچه طرف مقابل درخواست صلح و آشتی داشت، بر اساس آیه ۶۱ همین سوره، این درخواست باید مورد توجه قرار گیرد. او به این نکته نیز اشاره می‌کند که باید همواره مراقب فریب و نیرنگ دشمن بود و پیشنهاد دشمن نباید موجب به خطر افتادن منافع دولت اسلامی شود، از سوی دیگر ردّ پیشنهاد صلح از همان ابتدا و بدون سنجش و بررسی موجب می‌شود، دولت اسلامی در افکار عمومی دنیا جنگ‌طلب نمایش داده شود.<ref>شبان‌نیا، مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی، ص۱۰۸-۱۰۹.</ref>
به گفته او، شناخت دقیق طرف دیگر مذاکره و آگاهی از اهداف، مقاصد و نیات ایشان و شناخت انگیزه و میزان خصومت و دشمنی طرف مقابل از دیگر ضروریات پیش از مذاکره است، همچنین ورود به مذاکرات از موضع قدرت و عزت و نشان‌دادن اقتدار و نمایش قدرت نظامی پیش از آغاز مذاکرات موجب می‌شود، دشمن به دنبال امتیازگیری نیافتد؛ چنانچه در آیه ۶۰ سوره انفال به آن اشاره شده است. همچنان‌که این اقتدار و استحکام در جریان مذاکره پیامبراکرم(ص) در جنگ احزاب و صلح با بنی‌ضمره به‌طور عیان به چشم می‌خورد.<ref>شبان‌نیا، مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی، ص۱۱۰-۱۱۵.</ref>


=== بایسته‌های فعالیت رسانه‌ای از منظر اسلام ===
=== بایسته‌های فعالیت رسانه‌ای از منظر اسلام ===
در فصل سوم کتاب فقه رسانه در اسلام، مباحث متنوعی درباره بایدها و شایدهای (به‌معنای اموری که از نظر فقهی منعی برای آنها وضع نشده) فعالیت رسانه‌ای از منظر فقه اسلامی مطرح شده که در سه بخش مشروعیت رسانه، ویژگی‌های رسانه اسلامی و کارکردهای آن قابل دسته‌بندی است.
خلیل منصوری، نویسنده [[فقه رسانه در اسلام (کتاب)|کتاب فقه رسانه در اسلام]]، درباره مشروعیت رسانه از منظر اسلام، ماهیتی ابزاری برای آن قائل است؛ ابزاری که می‌تواند با نقش‌آفرینی در آموزش و پرورش، نشر فضیلت، گسترش فلسفه دین و ترویج فرهنگ عدالت‌خواهی و ستم‌ستیزی، به‌عنوان یک ابزار کارآمد از مشروعیت شرعی برخوردار شود.<ref>منصوری، فقه رسانه در اسلام، ص۵۷-۵۸.</ref> نویسنده با اتکا به آیاتی از قرآن، مانند آیه استعداد (انفال/۶۰) و [[آیه ۱۲۲ سوره توبه|آیه نفر]]، فعالیت در جهت ایفای کارکردهای مثبت و ارزشی رسانه را از نظر فقهی، از واجبات کفایی می‌داند. به باور او، ارزش رسانه در اسلام به کارکردهایی وابسته است مانند: روشنگری افکار عمومی، پیشبرد اهداف اسلام و سبک زندگی اسلامی، تلاش برای نفی مرزبندی‌های کاذب و تفرقه‌انگیز، مبارزه با مظاهر فرهنگ استعماری و تبلیغ فرهنگ اصیل اسلامی.<ref>منصوری، فقه رسانه در اسلام، ص۶۴-۶۵.</ref>
 
==== مشروعیت رسانه از منظر اسلام ====
نویسنده در ابتدای این فصل بحثی درباره مشروعیت رسانه از منظر اسلام ارائه کرده و ضمن آن ماهیتی ابزاری برای رسانه در نظر گرفته است؛ ابزاری که می‌تواند با نقش‌آفرینی در آموزش و پرورش، نشر فضیلت، گسترش فلسفه دین و گسترش فرهنگ عدالت‌خواهی و ستم‌ستیزی، به‌عنوان یک ابزار کارآمد مشروعیت شرعی پیدا کند. این حکم درباره رسانه، از نظر نویسنده، با خطوط قرمز و زردی همراه است که محرمات و مکروهات شرعی هستند (ص۵۷-۵۸).
 
نویسنده روشن‌کردن افکار عمومی مردم، پیشبرد اهداف اسلام و سبک زندگی اسلامی، تلاش برای نفی مرزبندی‌های کاذب و تفرقه‌انگیز، مبارزه با مظاهر فرهنگ استعماری و تبلیغ فرهنگ اصیل اسلامی را به عنوان کارکردهای مثبت و ارزشی رسانه برمی‌شمرد (ص۶۴-۶۵) و فعالیت در زمینه کارکردهای مثبت و ارزشی رسانه را از نظر فقهی از واجبات کفایی معرفی می‌کند. نویسنده تلاش کرده است با اتکا به آیاتی از قرآن، چون آیه استعداد (انفال/۶۰) و آیه نَفْر (توبه/۱۲۲)، برخی مباحث فقهی، چون حرمت تحریف و کتمان و برخی روایات این امر اثبات گردد (ص۶۵-۷۶). پس از بحثی درباره علل موفقیت رسانه در غرب، به ارائه راهکارهایی برای اسلامی‌شدن رسانه می‌پردازد و قدم‌هایی شش‌گانه را پیشنهاد می‌دهد که «حمایت مالی و سیاسی مسئولین از رسانه» یکی از آنهاست (خلیل منصوری، فقه رسانه در اسلام قم، مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی، ۱۳۹۶ش، ص۹۰-۹۲).


=== اجتهاد مستمر؛ محرک تطبیق دین با تحولات زمان ===
=== اجتهاد مستمر؛ محرک تطبیق دین با تحولات زمان ===
خط ۱۰۲: خط ۹۷:
* مظفری، رضا، بررسی مسئله فقهی تجسس، قم، میراث ماندگار، ۱۳۹۴ش.
* مظفری، رضا، بررسی مسئله فقهی تجسس، قم، میراث ماندگار، ۱۳۹۴ش.
* امام خمینی، سید روح‌الله، ولایت فقیه، تهران، موسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى( س)، بی‌تا.
* امام خمینی، سید روح‌الله، ولایت فقیه، تهران، موسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى( س)، بی‌تا.
* شبان‌نیا، قاسم، مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی، قم، مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی، ۱۳۹۶ش.  
* شبان‌نیا، قاسم، مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی، قم، مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی، ۱۳۹۶ش.
* منصوری، خلیل، فقه رسانه در اسلام، قم، مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی، ۱۳۹۶ش.  


[[رده:پیش‌نویس مقاله‌ها]]
[[رده:پیش‌نویس مقاله‌ها]]