فقه خبر و خبرنگاری (منابع مطالعاتی)
فقه خبر و خبرنگاری به بررسی احکام شرعی مربوط به گردآوری، بررسی، تولید، نقل و انتشار خبر می‌پردازد. این موضوع در فقه معاصر با مباحثی همچون فقه رسانه، حقوق شهروندی، فقه اطلاعات و حریم خصوصی ارتباط دارد. با توجه به سرعت انتقال اخبار و پیامدهای اخلاقی و حقوقی آن در جامعه، تبیین ضوابط شرعی این حوزه برای جلوگیری از مفاسدی مانند نشر اکاذیب، افترا و هتک حرمت افراد اهمیت دارد.
مرزهای شرعی میان «افشاگری» و «غیبت» یا «هتک حیثیت» در کار خبرنگاری کجاست؟ حکم شرعی نشر اخبار بدون تحقیق و احراز صحت چیست؟ تکلیف شرعی در تعارض میان «حق دانستن مردم» و «حفظ اسرار نظام یا افراد» چگونه تعیین می‌شود؟
کتاب‌ها
فارسی
- فقه رسانه در اسلام، خلیل منصوری، قم، مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی(ص)، ۱۳۹۶ش. صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا بخوانید.
- فقه رسانه، مهدی طائب، قم، تسنیم اندیشه، چاپ ۱۳۹۲ش. متن ابتدایی کتاب را از اینجا بخوانید.
- خبر، حسن بشیر، دانشگاه امام صادق(ع)، ۱۳۹۲ش. صفحات ابتدایی را در کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر بخوانید
- پژوهشی فقهی در خبر و خبرگزاری، جواد فخارطوسی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ۱۳۸۵ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- خبر، یونس شکرخواه، مرکز گسترش آموزش رسانه‌ها، ۱۳۷۴ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- کتاب فقه رسانه و فضای مجازی، محمدحسین فرج‌نژاد و همکاران، قم، ۱۴۰۳ش.
مقاله‌ها
فارسی
- حکم فقهی تاسیس رسانه، عطیه مقدم‌فر، دوفصلنامه مطالعات فقه و حقوق رسانه، دوره سوم، شماره ۳ (پیاپی ۶)، پاییز و زمستان ۱۴۰۰ش. متن مقاله را از اینجا بخوانید.
- فقه رسانه: بایسته های فقهی در ساحت خبررسانی، داود حسن‌پور، دوفصلنامه تحقیقات حقوق قضایی، شماره ۲، پاییز و زمستان ۱۳۹۹ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- حقوق خبر در پرتو گزاره‌های فقهی و حقوق بشر اسلامی، سید محسن قایمی، دوفصلنامه علمی مطالعات حقوق بشر اسلامی، دوره هشتم، شماره هفدهم، پاییز و زمستان ۱۳۹۸ش. متن مقاله را از اینجا بخوانید.
- حرمت اعانه بر اثم و اعانه به ظالم در رسانه های خبری و مطبوعات از دیدگاه فقه اسلامی و با تأکید بر اندیشه فقهی امام خمینی، سید محمدرضا پیرمرادیان، فصلنامه سپهر سیاست، دوره ۲، شماره ۵، ۱۳۹۴ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- پژوهشی پیرامون حقوق خبرنگار رسانه‌های جمعی در نگاه اسلام با نظر به قانون مطبوعات، حسینعلی سعدی و زینب حسامی شهرضایی، دوفصلنامه پژوهش‌نامه میان‌رشته‌ای فقهی (پژوهش‌نامه فقهی) دوره ۳، شماره ۶، ۱۳۹۴ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- الگوی فلسفه هنجارین مدیریت خبر و اطلاع‌رسانی، احمد آکوچکیان و زهرا نجفی، فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دوره ۱۱، شماره ۳۸، ۱۳۹۴ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- پژوهشی پیرامون حقوق خبرنگار رسانه‌های جمعی در نگاه اسلام با نظر به قانون مطبوعات، حسینعلی سعدی و زینب حسامی شهرضایی، دوفصلنامه پژوهش‌نامه فقه اجتماعی، شماره ۲، ۱۳۹۴ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- پژوهشی فقهی در مالیّت و مالکیّت خبر در رسانه‌های جمعی و حقوق ناشی از آن، محمدتقی فخلعی و احسان علی‌اکبری بابوکانی، فصلنامه فقه و اصول، دوره ۴۶، شماره ۱، ۱۳۹۳ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- عدالت در اطلاع‌رسانی از منظر فقه، احسان علی‌اکبری بابوکانی و محمدتقی فخلعی و محمدحسن حایری یزدی، دوفصلنامه دین و ارتباطات، سال بیست و یکم، شماره ۱ ( پیاپی ۴۵)، بهار و تابستان ۱۳۹۳ش. متن مقاله را از اینجا بخوانید.
- محدودیت های خبر رسانی در فقه اسلامی و حقوق موضوعه ایران، فاطمه ولی‌پور و مجید وزیری، فصلنامه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دوره ۶، شماره ۱، ۱۳۹۲ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- بازپژوهی امکان و روائی انتشار اکاذیب از نظرگاه فقه امامیه، احسان علی اکبری بابوکانی و محمدحسن حائری و محمدتقی فخلعی، دین و ارتباطات، دوره ۲۰، شماره ۲، سال ۱۳۹۲ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- تکالیف خبرنگار در اسلام، محمودکریمی و احسان علی‌اکبری بابوکانی، فصلنامه پژوهش‌های ارتباطی، دوره ۱۹، شماره ۷۱، ۱۳۹۱ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- بررسی مسائل مستحدثه رسانه‌های جدید: حرمت تجسس در رسانه و خبرنگاری، محمدعلی حیدری، مجله ماهنامه زمانه، شماره ۲۷ و ۲۸، ۱۳۹۱ش. متن مقاله را از اینجا بخوانید.
- کاوشی در حقوق خبرنگار از منظر فقه امامیه، حسین صابری و حسین حقیقت پور، فصلنامه آموزه‌های فقه مدنی، بهار و تابستان، شماره ۵، ۱۳۹۱ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- تکالیف خبرنگار در فقه امامیه، سید محمدرضا پیرمرادیان، دوفصلنامه بلاغ مبین، شماره ۲۶ و ۲۷، ۱۳۹۰ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- بررسی مسائل مستحدثه رسانه های جدید: حرمت تجسس در رسانه و خبرنگاری، محمد علی حیدری، ماهنامه زمانه، مهر و آبان ۱۳۹۱ش. متن کامل را در کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر بخوانید
- فقه اطلاع‌رسانی، محمدرضا زیبایی‌نژاد، ماهنامه رادیو، سال نهم، شماره ۵۲، ۱۳۸۹ش. متن مقاله را از اینجا بخوانید.
پایان‌نامه‌ها
فارسی
- بررسی فقهی و حقوقی تحصیل ، پردازش و انتشار خبر، حسن ملک‌پور، کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور استان تهران، مرکز پیام نور تهران جنوب، ۱۴۰۱ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- حقوق و تکالیف شهروند خبرنگار در حوزه آسیب های اجتماعی در فقه امامیه و حقوق ایران، کارشناسی ارشد، رقیه گل‌صنم‌لو، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، دانشکده علوم و تحقیقات اسلامی، ۱۳۹۹ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- مبانی و اصول ارائه خبر از منظر قرآن کریم و حدیث، کارشناسی ارشد، طاهره مری‌زاده، دانشکده اصول الدین، دانشکده اصول الدین مرکز دزفول، ۱۳۹۴ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- بررسی فقهی و حقوقی احکام خبررسانی، کارشناسی ارشد، فاطمه ولی‌پور، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، مجتمع دانشگاهی ولیعصر(عج)، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، ۱۳۹۲ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- بررسی فقهی ـ حقوقی خبر و خبررسانی، کارشناسی ارشد، زهرا نجفی، دانشگاه قم، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، ۱۳۹۲ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- بررسی مالکیت خبر در رسانه های جمعی، کارشناسی ارشد، وحید عزیززاده، دانشگاه امام صادق علیه السلام، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، ۱۳۹۲ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- بررسی فقهی و حقوقی اخبار امنیتی در حقوق موضوعه، کارشناسی ارشد، حمیدرضا محبوب، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، مجتمع دانشگاهی ولیعصر (عج)، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، ۱۳۹۲ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر