فقه معاصر:پیش‌نویس آیه ۶۰ سوره انفال: تفاوت میان نسخه‌ها

Salehi (بحث | مشارکت‌ها)
Salehi (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۶۴: خط ۶۴:
[[مرتضی مطهری]] در [[اسلام و نیازهای زمان (کتاب)|کتاب اسلام و نیازهای زمان]]، اجتهاد را صرفاً یک تکنیک علمی نمی‌داند، بلکه آن را «قوه محرکه اسلام» معرفی می‌کند؛ نیرویی حیاتی که دین را در مواجهه با تحولات تاریخی و اجتماعی زنده و پویا نگه می‌دارد. از نگاه او، در جهانی که مقتضیات آن همواره در حال دگرگونی است، اجتهاد نیز باید پیوسته فعال و زمان‌آگاه باقی بماند. وی با اشاره به آرای ابن‌سینا و اقبال لاهوری، و با تأمل در آیات قرآن، بر ضرورت تداوم اجتهاد در همه ادوار تأکید می‌ورزد. مطهری برای روشن‌سازی این دیدگاه، به نمونه‌هایی از فقه ناظر به زمان اشاره می‌کند. به‌عنوان نمونه، در تفسیر فراز «وَأَعِدّوا لَهُم مَا استَطَعتُم مِن قُوّة» در آیه ۶۰ سوره انفال، خاطرنشان می‌کند که اگرچه آمادگی رزمی همواره مورد تأکید اسلام بوده است؛ اما مصادیق تجهیزات و امکانات نظامی به اقتضای هر دوره متفاوت است و نمی‌توان آن را محدود به ابزارهایی مانند تیراندازی یا اسب‌سواری دانست.<ref>مطهری، اسلام و نیازهای زمان، ج۱، ص۱۴۰-۱۴۳.</ref>
[[مرتضی مطهری]] در [[اسلام و نیازهای زمان (کتاب)|کتاب اسلام و نیازهای زمان]]، اجتهاد را صرفاً یک تکنیک علمی نمی‌داند، بلکه آن را «قوه محرکه اسلام» معرفی می‌کند؛ نیرویی حیاتی که دین را در مواجهه با تحولات تاریخی و اجتماعی زنده و پویا نگه می‌دارد. از نگاه او، در جهانی که مقتضیات آن همواره در حال دگرگونی است، اجتهاد نیز باید پیوسته فعال و زمان‌آگاه باقی بماند. وی با اشاره به آرای ابن‌سینا و اقبال لاهوری، و با تأمل در آیات قرآن، بر ضرورت تداوم اجتهاد در همه ادوار تأکید می‌ورزد. مطهری برای روشن‌سازی این دیدگاه، به نمونه‌هایی از فقه ناظر به زمان اشاره می‌کند. به‌عنوان نمونه، در تفسیر فراز «وَأَعِدّوا لَهُم مَا استَطَعتُم مِن قُوّة» در آیه ۶۰ سوره انفال، خاطرنشان می‌کند که اگرچه آمادگی رزمی همواره مورد تأکید اسلام بوده است؛ اما مصادیق تجهیزات و امکانات نظامی به اقتضای هر دوره متفاوت است و نمی‌توان آن را محدود به ابزارهایی مانند تیراندازی یا اسب‌سواری دانست.<ref>مطهری، اسلام و نیازهای زمان، ج۱، ص۱۴۰-۱۴۳.</ref>


=== واژگان مورد استناد برای تروریسم ===
=== نفی تروریسم در اسلام ===
نگارنده در فصل سوم به بررسی مفاهیم و واژگانی در متون دینی پرداخته که برخی افراد برای معرفی اسلام به‌عنوان دینی تروریستی و توجیه اقدامات خشونت‌آمیز خود به آن‌ها استناد کرده‌اند. او با ارائه دلایل متعدد این برداشت‌ها را رد می‌کند (ص۵۹). یکی از این واژگان، کلمه «ارهاب» و مشتقات آن است که در آیات مختلفی از جمله [[آیه ۶۰ سوره انفال]] به‌کار رفته است (ص۵۹-۶۳). به باور مؤلف، این واژه در قرآن به معنای لغوی خود یعنی خوف و ترس به‌کار رفته و با معنای اصطلاحی آن که امروزه رایج شده تفاوت دارد. به‌گفته او آنچه از واژه ارهاب در قرآن برداشت می‌شود، هیچ بار معنایی منفی ندارد (ص۶۳). همچنین، در آیاتی مانند [[آیه ۱۵۱ سوره اعراف]] و [[آیه ۳۲ سوره مائده]] به صراحت با کشتار بدون دلیل شرعی مخالفت شده است؛ بنابراین، اسلام به هیچ وجه اعمال تروریستی را تأیید نمی‌کند (ص۶۵).
مرتضی ابریان شاهرودی در [[ترور و تروریسم از دیدگاه فقه امامیه (کتاب)|کتاب ترور و تروریسم از دیدگاه فقه امامیه]]، به بررسی مفاهیم و واژگانی در متون دینی پرداخته که برخی افراد برای معرفی اسلام به‌عنوان دینی تروریستی و توجیه اقدامات خشونت‌آمیز خود به آن‌ها استناد کرده‌اند. او با ارائه دلایل متعدد این برداشت‌ها را رد می‌کند. به گفته او، یکی از این واژگان، کلمه «ارهاب» و مشتقات آن است که در آیات مختلفی از جمله [[آیه ۶۰ سوره انفال]] به‌کار رفته است. به باور مؤلف، این واژه در قرآن به معنای لغوی خود یعنی خوف و ترس به‌کار رفته و با معنای اصطلاحی آن که امروزه رایج شده تفاوت دارد. او معتقد است که آنچه از واژه ارهاب در قرآن برداشت می‌شود، هیچ بار معنایی منفی ندارد و افزون بر آن در آیاتی مانند [[آیه ۱۵۱ سوره اعراف]] و [[آیه ۳۲ سوره مائده]] به صراحت با کشتار بدون دلیل شرعی مخالفت شده است؛ بنابراین، اسلام به هیچ وجه اعمال تروریستی را تأیید نمی‌کند.<ref>شاهرودی، ترور و تروریسم از دیدگاه فقه امامیه، ص۵۹-۶۵.</ref>
 
شاهرودی به وجود واژگانی در روایات اشاره می‌کند که ممکن است برای توجیه اعمال تروریستی مورد استناد قرار گیرد. از جمله این واژگان، «فَتْک» به‌معنای غافلگیر کردن و کشتن شخص (ص۶۶-۷۰) و «غیله» به‌معنای فریب دادن فرد است (ص۷۰-۷۳). مؤلف با استناد به چندین روایات معتقد است که اسلام به‌شدت با قتل از طریق غافلگیری، فریبکاری و بدون دلیل شرعی مخالف است (مرتضی ابریان شاهرودی، ترور و تروریسم از دیدگاه فقه امامیه، شاهرود، آوای چلچله، ۱۴۰۲ش، ص۷۴).


== پانویس ==
== پانویس ==
خط ۹۳: خط ۹۱:
* شبان‌نیا، قاسم، مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی، قم، مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی، ۱۳۹۶ش.
* شبان‌نیا، قاسم، مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی، قم، مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی، ۱۳۹۶ش.
* منصوری، خلیل، فقه رسانه در اسلام، قم، مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی، ۱۳۹۶ش.
* منصوری، خلیل، فقه رسانه در اسلام، قم، مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی، ۱۳۹۶ش.
* مطهری، مرتضی، اسلام و نیازهای زمان، تهران، صدرا، ۱۳۸۱ش.  
* مطهری، مرتضی، اسلام و نیازهای زمان، تهران، صدرا، ۱۳۸۱ش.
* ابریان شاهرودی، مرتضی، ترور و تروریسم از دیدگاه فقه امامیه، شاهرود، آوای چلچله، ۱۴۰۲ش.  


[[رده:پیش‌نویس مقاله‌ها]]
[[رده:پیش‌نویس مقاله‌ها]]